Орташа және ауыр дәрежелі эндометриоз: бұл нені білдіреді және репродуктивті денсаулыққа қалай әсер етеді

Эндометриоз - гинекологиядағы ең күрделі әрі жиі бағаланбайтын аурулардың бірі. Ол жылдар бойы байқалмай дамып, кейін созылмалы ауырсыну, циклдің бұзылуы және жүктіліктің қиындауы арқылы көрінуі мүмкін.
Әсіресе эндометриоздың орташа және ауыр дәрежелері ерекше назарды қажет етеді, себебі дәл осы түрлері көбіне фертильділікке және әйелдің өмір сапасына елеулі әсер етеді.

Бұл мақалада мұндай диагноз нені білдіретінін, эндометриоз сатыларының айырмашылығын, ауруды көрсетуі мүмкін симптомдарды және заманауи емдеу тәсілдерін қарастырамыз.

Эндометриоз деген не?

Эндометриоз - созылмалы ауру, оның барысында эндометрийге (жатырдың ішкі шырышты қабатына) ұқсас тіндер жатыр қуысынан тыс жерлерде өсіп кетеді.

Эндометриоз ошақтары келесі аймақтарда орналасуы мүмкін:

• аналық бездерде;

• жатыр түтіктерінде;

• жатыр байламдарында;

• кіші жамбас ішпердесінде;

• ауыр түрлерінде - ішек пен қуықта.

Бұл тіндер етеккір цикліне байланысты гормоналдық өзгерістерге жауап беріп, қабыну, ауырсыну және жабысқақ үдерістердің (спайкалардың) түзілуіне әкеледі.

Эндометриоз дәрежелері: айырмашылығы неде?

Эндометриоз шартты түрде 4 сатыға (I–IV) бөлінеді.
Орташа және ауыр дәрежелер III–IV сатыларға сәйкес келеді.

Орташа дәрежелі эндометриоз (III саты)

Мыналармен сипатталады:

• эндометриоз ошақтарының көп болуы;

• аналық бездердің зақымдалуы (эндометриоидты кисталар);

• жабысқақ үдерістің басталуы;

• жатыр түтіктерінің тартылуы.

Бұл кезеңде ауру овуляцияға және түтіктердің өткізгіштігіне айтарлықтай әсер ете бастайды.

Ауыр дәрежелі эндометриоз (IV саты)

Ауыр түріне тән белгілер:

• ірі эндометриоидты кисталар;

• айқын жабысқақ үдерістер;

• кіші жамбас ағзаларының деформациясы;

• көршілес ағзалардың (ішек, қуық) зақымдалуы.

Бұл саты көбіне созылмалы ауырсыну синдромымен және айқын репродуктивті бұзылыстармен қатар жүреді.

Орташа және ауыр дәрежелі эндометриоздың негізгі симптомдары

Маңызды: симптомдардың қарқындылығы әрдайым ауру сатысына сай келе бермейді, бірақ орташа және ауыр түрлерінде төмендегі белгілер жиі кездеседі.

Ауырсыну синдромы

• етеккір кезінде айқын ауырсыну;

• етеккірден тыс уақытта іштің төменгі бөлігінің ауыруы;

• жыныстық қатынас кезінде немесе одан кейінгі ауырсыну;

• физикалық жүктеме кезінде немесе ұзақ отырғаннан кейін ауырсыну.

Ауырсыну тұрақты болуы немесе уақыт өте күшеюі мүмкін.

Етеккір циклінің бұзылыстары

• мол әрі ауыр өтетін етеккір;

• ұзаққа созылатын қан бөліністері;

• етеккірге дейін немесе кейін жағылма бөліністер.

Репродуктивті мәселелер

• жүктіліктің қиындауы;

• бедеулік;

• ЭКО-ның сәтсіз талпыныстары;

• жатырдан тыс жүктілік қаупінің жоғарылауы.

Көршілес ағзалар тарапынан симптомдар (ауыр түрлерінде)

• дәретке бару кезіндегі ауырсыну;

• зәр шығарудың бұзылуы;

• тік ішек аймағындағы жайсыздық.

Эндометриоз фертильділікке қалай әсер етеді

Эндометриоз жүктілік ықтималдығын бірнеше жолмен төмендетуі мүмкін:

• овуляцияның бұзылуы;

• жұмыртқа жасушаларының сапасының төмендеуі;

• жабысқақ үдерістердің түзілуі;

• жатыр түтіктерінің құрылымы мен қызметінің өзгеруі;

• қолайсыз қабынулық орта қалыптастыруы.

Орташа және ауыр дәрежеде, әсіресе ауру ұзақ уақытқа созылғанда, табиғи жолмен жүкті болу мүмкіндігі айтарлықтай төмендейді.

Эндометриозды диагностикалау

Диагностика мыналарды қамтуы мүмкін:

• гинекологиялық тексеру;

• кіші жамбас ағзаларының УДЗ-сі;

• көрсеткіштер бойынша МРТ;

• зертханалық талдаулар.

Аурудың нақты сатысы көбіне хирургиялық араласудан кейін анықталады, алайда қазіргі визуализация әдістері үдерістің таралуын жеткілікті дәл бағалауға мүмкіндік береді.

Орташа және ауыр дәрежелі эндометриозды емдеу тәсілдері

Ем әрдайым жеке таңдалады және мыналарға байланысты:

• әйелдің жасы;

• симптомдардың айқындығы;

• репродуктивті жоспарлар;

• аурудың таралу деңгейі.

Дәрі-дәрмектік ем

Мақсаты:

• эндометриоз ошақтарының белсенділігін төмендету;

• ауырсыну синдромын азайту;

• жағдайды тұрақтандыру.

Алайда медикаментозды ем жабысқақ үдерістер мен кисталар сияқты анатомиялық өзгерістерді жоймайды.

Хирургиялық ем

Келесі жағдайларда қарастырылады:

• айқын ауырсынуларда;

• дәрі-дәрмектік ем тиімсіз болғанда;

• асқынулар кезінде;

• жүктілікке дайындық барысында.

Мақсаты — репродуктивті функцияны сақтай отырып, ошақтарды барынша сақтықпен алып тастау.

КРТ және ЭКО

Орташа және ауыр дәрежелі эндометриоз кезінде ЭКО көбіне жүктілікке жетудің ең тиімді жолы болады, әсіресе егер:

• 6 -12 ай ішінде жүктілік болмаса;

• жабысқақ үдерістер мен түтіктердің зақымдалуы болса;

• әйел жасы 35-тен асса.

ЭКО тактикасы эндометриоздың белсенділігі мен аналық бездердің жағдайын ескере отырып таңдалады.

Эндометриоз кезіндегі жиі қателіктер

• ауырсынуды ұзақ уақыт елемеу;

• гормоналдық препараттарды өз бетінше қабылдау;

• жүктілікті жоспарлауды кейінге қалдыру;

• репродуктолог кеңесінен бас тарту.

Қашан дәрігерге жүгіну ерекше маңызды

• ауырсынулар күшейсе немесе тұрақты сипат алса;

• 6-12 ай ішінде жүктілік болмаса;

• эндометриоидты кисталар анықталса;

• ЭКО немесе жүктілік жоспарланса.

Сауатты ем неғұрлым ерте басталса, репродуктивті денсаулықты сақтау мүмкіндігі соғұрлым жоғары.

Орташа және ауыр дәрежелі эндометриоз - кешенді әрі ойластырылған тәсілді қажет ететін созылмалы ауру. Ол әрдайым жүктіліктің мүмкін еместігін білдірмейді, бірақ тәжірибелі мамандар тобының қатысуын талап етеді.
Астана ЭКОЛАЙФ клиникасында эндометриозы бар пациенттерге симптомдарды бақылаумен ғана шектелмей, репродуктивті жоспарларды сақтау мен жүзеге асыруға бағытталған жеке ем жоспары ұсынылады.